Đột quỵ não (tai biến mạch máu não) vấn đề thời sự của các nước đang phát triển. Đây là tình trạng mất đột ngột lưu lượng máu tới não hoặc chảy máu ở bên trong sọ dẫn giảm, mất chức năng hoặc chết các tế bào não, nguyên nhân gây liệt, rối loạn ngôn ngữ, mất cảm giác, trí nhớ, hôn mê, khả năng gây tử vong cao.

PGS.TS. Nguyễn Hoàng Ngọc – Giám đốc Trung tâm Đột quỵ não Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cho biết, đến nay đột quỵ não (ĐQN) là một vấn đề thời sự cấp thiết vì số lượng bệnh nhân ĐQN ngày một tăng, tỷ lệ tử vong cao. Trên thế giới, tử vong do ĐQN đứng thứ ba sau bệnh tim mạch và ung thư. Người thoát khỏi tử vong, thường để lại di chứng nặng nề cả thể xác, tâm thần cũng như gánh nặng gia đình và xã hội… do chi phí điều trị quá lớn; đầu tư thời gian, tiền của cũng như đòi hỏi kỹ thuật y học cao; khả năng hồi phục thấp khiến người bệnh mất khả năng lao động và phải có người chăm sóc thường xuyên…

Nhận biết dấu hiệu sớm cấp cứu kịp thời

PGS. Nguyễn Hoàng Ngọc cho biết, dấu hiệu của đột quỵ não bao gồm: đột ngột tê hay yếu của mặt, tay hay chân, đặc biệt ở nửa cơ thể; đột ngột lú lẫn, rối loạn hay không hiểu lời nói; đột ngột rối loạn thị giác ở bên hay hai bên; đột ngột rối loạn việc đi đứng, choáng váng, mất thăng bằng hay khả năng phối hợp động tác; đột ngột đau đầu không biết nguyên nhân…

Đột quỵ là một cấp cứu y tế khẩn cấp. Vì khi phát hiện các dấu hiệu báo động đột quỵ, cần chuyển ngay tới cơ sở y tế gần nhất giúp giảm tỷ lệ tử vong và tàn phế. Nếu cấp cứu đúng thời điểm giờ vàng (3 – 4,5 giờ đầu) bằng thuốc tiêu huyết khối đường tĩnh mạch, hoặc cửa sổ 6 giờ đầu áp dụng lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học đối với bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não thì khả năng cứu sống cũng như hạn chế di chứng càng cao. Tuy nhiên khi đột quỵ xảy ra, vận chuyển bệnh nhân cũng cần lưu ý đảm bảo an toàn và có ý kiến của chuyên gia thần kinh. Khi bệnh nhân đến cơ sở y tế, việc cấp cứu điều trị được tiến hành khẩn trương đúng quy trình.

Can thiệp yếu tố nguy cơ hạn chế được bệnh

Tuy ĐQN là bệnh nguy hiểm, nhưng có thể dự phòng được khi chúng ta lưu tâm đến việc điều trị dự phòng các yếu tố nguy cơ của ĐQN. Các yếu tố nguy cơ ĐQN không thể tác động gồm: tuổi, gen, dân tộc, di truyền và những yếu tố nguy cơ có thể tác động được: bệnh tăng huyết áp động mạch, đái tháo đường, tim mạch, tăng lipid máu, hút thuốc lá… Bằng thay đổi lối sống tĩnh tại, ít vận động sang tập thể dục, vận động thường xuyên làm giảm yếu tố nguy cơ gây vữa xơ động mạch, giảm tỷ lệ tăng huyết áp, giảm cân nặng chống béo phì, tăng cholesterol có lợi, giảm cholesterol có hại, do đó làm giảm yếu tố nguy cơ của ĐQN. Đồng thời, cần lưu tâm đến vấn đề sau: kiểm soát huyết áp; không hút thuốc; kiểm soát đường máu nếu đái tháo đường, ăn thức ăn có hàm lượng chất béo thấp, hạn chế uống rượu…

Một lời khuyên cho tất cả bệnh nhân bị tăng huyết áp hoặc có nhiều các yếu tố nguy cơ đột quỵ như đã nói ở trên phải được khám, theo dõi điều trị thường xuyên tại cơ sở y tế. Khi có dấu hiệu nghi ngờ ĐQN cần đưa ngay đến cơ sở y tế gần nhất tránh suy nghĩ nhầm lẫn là cảm mạo, làm kéo dài thời gian quý giá can thiệp điều trị, để lại những di chứng nặng nề bệnh nhân.

Điều trị đột quỵ não

Mục đích điều trị ĐQN là giảm tỷ lệ tử vong và hạn chế tối đa mức độ tàn phế. Để đạt được tiêu chí trên, cần tuân theo nguyên tắc chung là: điều trị cấp cứu và tối ưu hoá tình trạng thần kinh, hạn chế lan rộng các ổ tổn thương; bảo đảm tưới máu não; phòng ngừa biến chứng; phục hồi chức năng và phòng ngừa tái phát.

Đối ĐQN có hai thể chính là chảy máu não và nhồi máu não. Điều trị đặc hiệu cho thể khác nhau nhưng phác đồ điều trị tổng hợp chung cho cả hai thể của ĐQN giống nhau:

Điều trị tổng hợp: nhằm duy trì chức năng sống và chống phù não. Chiến thuật chống phù não tích cực: kê đầu giường cao 25- 30 độ, hạn chế kích thích, hạn chế dịch truyền, tăng thông khí, phẫu thuật giảm ép, dẫn lưu, dùng thuốc…

Ngoài ra, chú ý duy trì đường máu hợp lý; lưu thông đường thở bệnh nhân rối loạn chức năng hô hấp, thiếu oxy vùng tranh tối – tranh sáng càng rõ rệt, cần cho thở oxy và thông thoáng đường thở, hút đờm rãi và chống nhiễm trùng phế quản ngay lập tức, triệt để. Tránh cho ăn đường miệng sau đó hoặc sau 2-3 ngày, phòng viêm phổi do trào ngược; nuôi dưỡng đường sonde dạ dày bằng các chất dinh dưỡng lỏng, giúp tăng cường chuyển hóa cơ thể, tránh viêm dạ dày, ruột.

Điều trị đặc hiệu (chủ yếu cho thể đột quỵ thiếu máu não): bằng thuốc tiêu huyết khối và điều trị dự phòng tái phát bằng thuốc chống kết tập tiểu cầu. Các tác nhân làm giảm kết tập tiểu cầu, làm giảm sự lan rộng huyết khối động mạch, tiêu biểu là aspirin. Đây là thuốc cơ bản điều trị dự phòng và điều trị tắc mạch, nhưng có khả năng làm tăng nguy cơ chảy máu. Dùng thuốc chống đông làm giảm cục máu đông và dùng thuốc điều trị để tiêu cục huyết khối. Tuy nhiên việc sử dụng loại thuốc này đòi hỏi bệnh nhân đến viện sớm trước 3 – 4,5 giờ và tuân theo những chỉ định rất chặt chẽ, thực hiện tại cơ sở y tế chuyên sâu có phương tiện theo dõi các xét nghiệm tin cậy, phòng tai biến chảy máu ồ ạt.

Các thuốc bảo vệ tế bào thần kinh được các nghiên cứu cho thấy có vài cơ chế cùng tồn tại song song, mục đích giúp đỡ chuyển hoá mô bị rối loạn và có nguy cơ bị rối loạn dẫn đến phá huỷ tế bào thứ phát; dùng thuốc tăng dinh dưỡng thần kinh…

Kỹ thuật điều trị đột quỵ, dự phòng đột quỵ: kỹ thuật tạo hình động mạch não qua da; giải phóng, làm tiêu cục tắc huyết khối sẽ gây tắc mạch; nong rộng lòng mạch ở động mạch bị hẹp; điều trị phình mạch, dị dạng động tĩnh mạch bằng kỹ thuật gây tắc mạch hoặc nút mạch bằng coil kim loại; kỹ thuật khai thông động mạch; kỹ thuật lấy bỏ cục máu tụ, giảm ép não bằng phẫu thuật; kỹ thuật điều trị u mạch, dị dạng mạch bằng phẫu thuật định vị. Tuy nhiên phương pháp này được thực hiện ở các bệnh viện có đầy đủ trang thiết bị hiện đại và đội ngũ chuyên gia về thần kinh mạch máu có kinh nghiệm như Bệnh viện TƯQĐ 108, Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện 115…

Xử trí tại nhà như thế nào?

Nhiều người nhầm lẫn dấu hiệu của đột quỵ với hiện tượng trúng gió, nên xoa dầu nóng, cạo gió, cắt lể hoặc cúng bái… Điều này là hoàn toàn sai lầm, có thể làm tình trạng bệnh trầm trọng thêm và nguy hiểm đến tính mạng. PGS. Ngọc nhấn mạnh: Quan điểm hiện nay khi đã phát hiện bệnh nhân ĐQN, cần nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở điều trị chuyên sâu sớm, tận dụng được thời gian vàng trong điều trị ĐQN, góp phần hạn chế tỷ lệ tử vong,  tàn phế cho bệnh nhân. Khi nghi ngờ người bệnh bị đột quỵ thì người nhà hoặc người ở cạnh bệnh nhân nhanh chóng để người bệnh không bị ngã gây chấn thương. Đặt người bệnh nằm chỗ thoáng, nghiêng bên nếu bị nôn, móc hết đờm nhớt cho bệnh nhân dễ thở. Đối với người bị ĐQN, trong 3 giờ đầu thời gian là vàng, vì vậy, đưa ngay bệnh nhân đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Đối với địa bàn miền núi, vùng sâu nếu không có điều kiện thì hãy di chuyển bệnh nhân bằng cáng, không đưa bệnh nhân đến bệnh viện bằng xe máy, tránh xóc khi di chuyển. Khi di chuyển, để bệnh nhân trên mặt phẳng, nghiêng mặt sang một bên, nới bớt quần áo cho thoáng. Nếu bệnh viện gần nhà có đủ điều kiện chữa trị  không nên chuyển đến viện xa, trừ khi có chỉ định bác sĩ, càng di chuyển xa càng có thể làm bệnh nặng hơn. Không tự ý uống hoặc nhỏ thuốc hạ huyết áp hay bất kỳ loại thuốc nào khác, không nằm chờ xem bệnh nhân có khỏe lại không.

TPBVSK Tokyo Shinzo – Ngăn ngừa đột quỵ và bảo vệ tim mạch

Chuyên gia thuộc Tập đoàn Dược phẩm Shiratori Nhật Bản nghiên cứu và điều chế, cho ra đời TPBVSK Tokyo Shinzo hỗ trợ giảm cholesterol trong máu, hỗ trợ tốt tim mạch. Sau nhiều năm chứng minh lâm sàng tác dụng cơ thể người dùng, TPBVSK Tokyo Shinzo được cấp bằng sáng chế, chứng nhận và được phép lưu hành tại Nhật Bản.

Sản phẩm tuân thủ quy định tiêu chuẩn nghiên cứu và sản xuất nghiêm ngặt Nhật Bản – quốc gia có nền y học tiên tiến trên thế giới. Năm 2022, TPBVSK Tokyo Shinzo được chuyển giao và cấp phép lưu hành Việt Nam. TPBVSK Tokyo Shinzo hỗ trợ tốt Giảm nguy cơ đột quỵ, Bảo vệ sức khỏe tim mạch. Hỗ trợ ngăn ngừa hình thành mảng xơ vữa, giảm hình thành cục máu đông và Giảm Cholesterol trong máu.

* Nếu các bạn đang cần tư vấn về sức khỏe đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn miễn phí từ các chuyên gia bác sĩ đầu ngành
* Hotline:  1800 9255